Christiaan (Chris) Vincent Gradwell van Oosterzee

Christiaan Vincent Gradwell van Oosterzee is op 20 maart 1922 in Batavia geboren en studeert civiele techniek aan de Technische Hogeschool in Delft. Tijdens een vechtpartij met NSB-jeugd wordt hij in Den Haag opgepakt en vastgezet in het Huis van Bewaring in Scheveningen (het 'Oranjehotel'). Door gratie komt hij vrij. Half 1943 duikt hij onder bij de fabrikant van ingeblikte groenten Hak in Dussen, samen met de zoon van de familie, Jan Hak, en Hans Roelink uit Wassenaar. Chris wil het verdere verloop van de oorlog niet zinloos in Nederland afwachten en vertrekt, naar later blijkt, net op tijd. Hak en Roelink worden enkele maanden het slachtoffer van verraad en overleven de oorlog niet.

Op 11 januari 1944 vertrekt Chris uit bezet Nederland dankzij bemiddeling van dominee Antoon ten Kate van het Comité tot Steun aan Nederlandse Oorlogsslachtoffers in België, een aangetrouwd familielid. Hij wordt opgevangen bij de familie Timmers Verhoeven aan de Rue Stévin te Brussel. Samen met Ferry Staverman, Gijs den Besten en Sam Timmers Verhoeven wil hij naar Engeland gaan. Geholpen door het ondergrondse netwerk Dutch-Paris reizen ze twee-aan-twee via Parijs en Toulouse naar het zuiden. Staverman en Den Besten vertrekken op 7 januari 1944, Timmers Verhoeven en Van Oosterzee volgen een week later. In Parijs verblijven ze enkele dagen op het adres van Albert Starink op 56, Rue Monsieur le Prince. Het gezelschap breidt zich uit met Ajaan Hijmans, Han Langeler, Vic Lemmens, Hans Sinnige en Jan Pieter de Veer.

Het negental vertrekt op 3 februari 1944 vanaf station Parijs-Austerlitz. In Toulouse voegen zij zich bij een groep die door twee passeurs, ‘Palo’ en ‘Mireille’, door de Pyreneeën zal worden geloodst. Op 5 februari begint de bergtocht. Er ligt veel verse sneeuw. De volgende dag blijkt de groep verraden te zijn. De meesten worden gearresteerd of neergeschoten, een tiental vlucht, onder wie Den Besten, Timmers Verhoeven, Van Oosterzee, de Belg Roger Bureau en de Amerikaanse militairen Brigman en Mandel.

‘Palo’ brengt het tiental terug naar Cazères. Wegens hevige sneeuwval kan pas op 14 april de volgende poging worden ondernomen. Die groep bestaat uit 38 vluchtelingen. Na drie dagen lopen en klimmen bereiken ze Spanje. De Guardia Civil brengt hen met de bus naar Lérida, waar Van Oosterzee wegens zijn gefingeerde minderjarigheid wordt vrijgelaten. Op 13 augustus 1944 komt Van Oosterzee op Gibraltar aan, waar hij in dienst gaat. In Engeland komt hij bij de Prinses Irene Brigade, die hem op zijn verzoek naar Australië stuurt om tegen de Japanners te vechten.

Hij keert in 1948 in Nederland terug en gaat in Frankrijk wonen. Hij is op 18 april 1989 in Amsterdam overleden. Zijn weduwe, Paulina Helena Worp, is op 10 april 2020 in Rotterdam overleden.